Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı, bulundurulması ve satın alınmasını düzenler. Bu madde, toplum sağlığını korumak ve uyuşturucu kullanımını önlemek amacıyla kapsamlı hükümler içerir. İşte TCK 191 ve alt fıkralarının detaylı açıklaması:
TCK 191 – Genel Hüküm
TCK 191’e göre, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçtur ve fail iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu kapsam, suçun işlendiği yer ve fiilin niteliğine göre değişebilir; örneğin, okul, hastane, yurt, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan alanlarda suç işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
TCK 191/1 – Ceza ve Temel Unsurlar
- Suçun faili herkes olabilir, özel bir sıfat aranmaz.
- Suçun oluşması için kişi, kasıtlı olarak(bilerek, isteyerek) uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanmalı, satın almalı veya bulundurmalıdır.
- Ceza, 2–5 yıl hapis ile sınırlıdır; fiilin niteliği ve tekrar durumu cezayı etkileyebilir.
TCK 191/2 – Kamu Davasının Ertelenmesi
Suçtan dolayı başlatılan soruşturmada, şüpheli hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir.
- Cumhuriyet savcısı, şüpheliyi yükümlülüklere uymadığı takdirde sonuçlarla karşılaşacağı konusunda uyarır.
- Erteleme kararı kolluk birimlerine bildirilir ve denetim sağlanır.
TCK 191/3 – Denetimli Serbestlik ve Tedavi
- Erteleme süresi boyunca şüpheliye asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
- Denetimli serbestlik süresi altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl uzatılabilir.
- Şüpheli, gerek görülürse denetimli serbestlik süresince tedaviye tabi tutulabilir.
- Cumhuriyet savcısı, uyuşturucu kullanımını kontrol etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.
TCK 191/4 – Erteleme Süresince Yasaklar ve Yükümlülükler
Erteleme süresinde şüpheli;
- Yükümlülüklere veya uygulanan tedaviye uymamakta ısrar ederse,
- Tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alır, kabul eder veya bulundurursa,
- Madde kullanmaya devam ederse,
hakkında kamu davası açılır.
- Erteleme sürecinde tekrar suç işlenmesi, ayrı soruşturma konusu yapılmaz ve mevcut erteleme kapsamında değerlendirilir.
- Kamu davası açıldıktan sonra suçun tekrarı hâlinde yeniden erteleme kararı verilemez.
- Erteleme süresini sorunsuz tamamlayan kişi hakkında ise kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
TCK 191/5 ve Diğer Hükümler
- Madde kapsamında, uyuşturucu imal veya ticareti (TCK 188) ve kullanımını kolaylaştırma (TCK 190) suçlarından yapılan kovuşturmalar, yalnızca TCK 191 kapsamında değerlendirilirse, hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanır.
- Aksi hallerde, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili maddeleri geçerlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 191 suçu nedir?
TCK 191, Türk Ceza Kanunu’nda uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, satın alma, bulundurma ve kabul etme fiillerini suç olarak tanımlar. Bu maddeye göre, suç işleyen kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç, okul, yurt, hastane gibi toplu alanlarda işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
191. madde etkin pişmanlık nedir?
Uyuşturucu madde kullanan, kabul eden veya bulunduran kişi resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce uyuşturucuyu kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini yetkili makamlara haber vererek suçlulaların yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa bu kişi hakkında ceza verilmez.
Resmi makamların haber almasından sonra gönüllü olarak fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.
Uyuşturucu kullanan kimse soruşturma başlamadan evvel tedavi maksadıyla resmi makamlara veya sağlık kuruluşuna başvurarak tedavi edilmesini isterse bu kişi hakkında cezaya hükmolunmaz.
191 madde sicile işler mi?
Evet, TCK 191 suçu suç kaydı olarak sicile işlenebilir. Ancak:
- Erteleme süresi boyunca yükümlülüklere uyulursa ve suç tekrarlanmazsa, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde sicile işlenmez.
TCK 191 para cezasına çevrilir mi?
TCK 191 suçunda esas yaptırım hapis cezasıdır. Mahkemeler, bazı durumlarda hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesini değerlendirebilir, fakat hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi genellikle hafifletici durumlarda veya erteleme kapsamındaki yükümlülükleri yerine getiren kişilerde uygulanır.
İlk kez esrardan yakalanmanın cezası nedir?
- İlk kez yakalanan kişi, TCK 191’e göre 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıyadır.
- Savcılık kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir.
- Kişi, tedavi ve yükümlülüklere uyarsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Uyuşturucu kullanmaktan 2 yıl ceza alan ne kadar yatar?
- Türkiye’de cezanın infaz süresi, cezanın türü, ertelenip ertelenmediği ve mahkemenin takdirine bağlıdır.
- İlk kez ve küçük miktarda yakalanan kişi için ceza erteleme ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanıyorsa, fiilen hapis yatmayabilir.
- Erteleme uygulanmazsa ve kişi doğrudan hapis cezasına çarptırılırsa, 2 yıl hapis cezası cezaevinde çekilir, izin ve infaz kolaylıkları uygulanabilir.
TCK 191 zincirleme suç olur mu?
- Zincirleme suç, aynı tür suçun birden fazla kez işlenmesi hâlidir.
- TCK 191’de suçun tekrarı, erteleme süresi içinde gerçekleşirse, bu erteleme kapsamında değerlendirilir ve ayrı soruşturma yapılmaz.
- Erteleme süresinden sonra aynı suç tekrar işlenirse, mahkeme zincirleme suç hükümlerini uygulayabilir.
• Ele geçirilen uyuşturucu maddenin miktarı ve paketleniş biçimi
• İtiraf veya tanık beyanları
