Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, yeterli suç şüphesi bulunmasına rağmen, Cumhuriyet savcısının belirli koşulların varlığı halinde iddianame düzenlemek yerine kamu davasının açılmasını belli bir süre (5 yıl) ertelemesidir. Bu süre zarfında şüpheli denetim altında tutulur ve onarıcı adalet anlayışına hizmet eden bir kurumdur.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, yeterli suç şüphesi bulunmasına rağmen, Cumhuriyet savcısının belirli koşulların varlığı halinde iddianame düzenlemek yerine kamu davasının açılmasını belli bir süre (5 yıl) ertelemesidir. Bu süre zarfında şüpheli denetim altında tutulur ve onarıcı adalet anlayışına hizmet eden bir kurumdur.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Şartları
KDAE kararı verilebilmesi için hem suça hem de şüpheliye ilişkin bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
1. Suça İlişkin Şartlar (Objektif Koşullar)
- Önödeme veya Uzlaşma Kapsamında Olmama: Suçun önödeme veya uzlaştırma kapsamında olmaması gerekir.
- Yeterli Şüphe: Suçun işlendiğine dair yeterli şüphe bulunmalıdır.
- Ceza Üst Sınırı: İsnat edilen suçun kanunda öngörülen üst sınırının üç yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektirmesi gerekir. (Bazı kaynaklar şikayete bağlı suçlar için üst sınırı 1 yıl veya daha az olarak belirtse de CMK 171/2’nin genel hükmü 3 yıldır, bu konuda güncel mevzuat takibi önemlidir).
2. Şüpheliye İlişkin Şartlar (Sübjektif Koşullar)
- Daha Önce Mahkûmiyet: Şüphelinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasıyla mahkûm olmamış olması gerekir (Adli para cezası engel değildir).
- İyileşme Kanaati: Soruşturmanın, KDAE halinde şüphelinin suç işlemekten çekineceği kanaatini vermesi.
- Yararlılık: KDAE kararının, şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması.
- Zararın Giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, Cumhuriyet Savcısı tarafından tespit edilerek, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.
⏳ Erteleme Süresi ve Sonuçları
- Süre: Kamu davasının açılması 5 yıl süreyle ertelenir (Çocuklar için bu süre 3 yıldır).
- Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı: Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmediği takdirde, sürenin sonunda şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK) dair karar verilir.
- Dava Açılması: Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi halinde ise, ertelenen bu suçla ilgili kamu davası açılır.
- Zamanaşımı: Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemez.
- Adli Sicil: KDAE kararı adli sicil kaydında yer almaz, ancak buna mahsus bir sisteme kaydedilir.
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Denetimli Serbestlik
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE) kararı verildiğinde, şüpheli hakkında hemen bir denetim süreci işlemeye başlar. Bu iki kurum (KDAE ve denetim) birbiriyle doğrudan ilişkilidir ve KDAE’nin temel sonuçlarından birini oluşturur.
İşte KDAE ve denetimli serbestlik arasındaki ilişki:
1. KDAE’de Denetim Süresi (Genel Uygulama)
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi (CMK m. 171/2) kararı verildiğinde, şüpheli hakkında başlayan süreç, “Denetimli Serbestlik” kurumundan farklı, ancak benzer amaçlar taşıyan bir “denetim süresidir”.
- Süre: Bu denetim süresi, 5 yıldır (çocuklar için 3 yıl).
- Temel Şart: Şüphelinin bu 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlememesi gerekir.
- Sonuç:
- Eğer şüpheli, 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemezse, hakkında kovuşturmaya yer olmadığına (KYOK) karar verilir ve dosya kapanır.
- Eğer şüpheli, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlerse, hem yeni işlediği suçtan yargılanır hem de ertelenen ilk suçla ilgili kamu davası açılır.
- Bu, KDAE’nin kendiliğinden getirdiği, yeniden suç işlenip işlenmediğinin takip edildiği bir gözetim sürecidir.
Uyuşturucu Kullanma Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
Uyuşturucu Kullanma Suçunda KDAE (TCK m. 191)
Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçu (TCK m. 191) diğer suçlardan farklı olarak, Cumhuriyet Savcılığında özel bir KDAE prosedürüne tabidir.
1. Erteleme Kararı ve Süresi
Uyuşturucu kullanma suçu şüphesi oluştuğunda, Cumhuriyet Savcısı, genellikle genel şartları aramaksızın, derhal kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE) kararı verir. Bu erteleme süresi 5 yıldır.
2. Denetimli Serbestlik Tedbiri
KDAE kararıyla eş zamanlı olarak, şüpheli hakkında asgari 1 yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verilir. Bu süre gerektiğinde 6 aylık periyotlarla uzatılabilir. Bu denetim kapsamında şüpheliye, madde bağımlılığından kurtulması için tedavi yükümlülüğü de getirilebilir.
3. Erteleme Süresinin Başarılı Tamamlanması
Şüpheli, 5 yıllık erteleme süresi boyunca:
1. Tekrar kasıtlı bir suç işlemezse,
2. Denetimli serbestlik kapsamında kendisine yüklenen yükümlülüklere ve tedavi gerekliliklerine uygun davranırsa ve,
3. Tekrar uyuşturucu/uyarıcı madde kullanmaz veya bulundurmazsa, süre sonunda hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair (KYOK) karar verilir ve dosya kapanır.
4. Ertelemenin İhlali ve Dava Açılması
Şüpheli, 5 yıllık erteleme süresi içinde aşağıdaki ihlallerden herhangi birini gerçekleştirirse:
• Tekrar uyuşturucu/uyarıcı madde kullanır veya bulundurursa,
• Tedavinin gereklerine veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine ısrarla uymazsa,
ertelenen ilk suçtan dolayı derhal kamu davası açılır ve yargılama süreci başlar.
5. İkinci Kez KDAE Yapılmaması
Hakkında kamu davası açıldıktan sonra (yani KDAE’nin ihlali nedeniyle mahkemelik olduktan sonra), kişinin aynı suçu tekrar işlemesi iddiasıyla yeni bir soruşturma başlatılırsa, bu yeni suç için tekrar KDAE kararı verilemez. Şüpheli artık doğrudan mahkemede yargılanır.
• Şüphelinin tekrar suç işlemeyeceği yönünde savcıda kanaat oluşması,
• Ertelemenin, şüpheli ve toplum açısından kamu davası açılmasından daha yararlı olması,
• Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi.
• HAGB: Dava açılmış, yargılama bitmiş ve hakim bir ceza belirlemiştir; sadece hükmün açıklanması ertelenmektedir.
