Trafik kazaları sonrasında araçlarda meydana gelen ağır hasarlar, hukuki ve sigorta mevzuatında “tam hasar” veya “ağır hasar” olarak adlandırılan, halk arasında ise pert olmak şeklinde bilinen duruma yol açabilir. Bir aracın pert sayılması, onarım masraflarının aracın piyasa değerine yaklaşması veya aracın güvenli bir şekilde trafikte seyretmesinin imkansız hale gelmesi anlamına gelir.
Peki, trafik kazası sonrası araç pert olursa süreç nasıl işler, sigorta ödemesi nasıl hesaplanır ve araç sahibinin hakları nelerdir? İşte tüm detaylar:
Araç Ne Zaman ve Nasıl Pert Sayılır? (Pert Olma Şartları)
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) mevzuatlarına göre bir aracın pert sayılabilmesi için şu koşullar aranır:
- Hasar Oranı (%50 – %70 Kuralı): Aracın onarım masraflarının, kazadan önceki rayiç (piyasa) değerinin yaklaşık %50 ila %60’ını aşması durumunda sigorta eksperleri aracı pert kabul edebilir.
- Trafik Güvenliği / Tam Hasar: Aracın tamir edilse dahi can ve mal güvenliği açısından trafiğe çıkmasının sakıncalı olduğu durumlarda araç tam hasarlı (pert) ilan edilir.
- Eksper Raporu: Pert kararı, bağımsız sigorta eksperi tarafından hazırlanan ve aracın onarım maliyetleri ile hurda değerini (sovtaj) belirten raporla kesinleşir.
Araç Pert Olduğunda Sigorta Şirketi Ne Kadar Ödeme Yapar?
Pert sürecinde en çok merak edilen konu pert tazminatının (kasko veya trafik sigortası ödemesi) nasıl belirlendiğidir:
Rayiç Değer (Piyasa Değeri) Tespiti
Sigorta şirketi, aracın kaza tarihindeki marka, model, km, bakım durumu ve emsallerinin piyasa fiyatlarını araştırarak bir rayiç değer belirler. Bu değer belirlenirken sarı site ilanları, Türkiye Sigorta Birliği (TSB) kasko değer listesi ve ikinci el piyasa verileri referans alınır.
Sovtaj (Hurda/Hurda İhale) Bedeli
Aracın hasarlı hali ihale usulüyle satışa çıkarılır. Bu ihalede en yüksek teklifi veren alıcının teklif ettiği bedele sovtaj bedeli denir.
Ödeme Aşaması
Sigorta şirketi iki farklı yöntemle ödeme yapabilir:
- Aracın Mülkiyetinin Sigortaya Devri: Araç sahibi aracın çekme/hurda belgesini alıp mülkiyeti sigorta şirketine devrederse, sigorta şirketi belirlenen rayiç değerin tamamını (%100) araç sahibine öder.
- Aracın Araç Sahibinde Kalması: Araç sahibi aracı teslim etmek istemezse, sigorta şirketi rayiç bedelden sovtaj (hurda) bedelini düşerek kalan farkı öder.
Pert Araç Sürecinde Adım Adım Yapılması Gerekenler
Kaza sonrasında aracınız pert olarak değerlendirildiyse izlemeniz gereken resmi adımlar şunlardır:
- Kaza Tespit Tutanağı ve Bildirim: Kaza sonrası kaza tespit tutanağı, polis/jandarma raporu, alkol raporu ve olay yeri fotoğrafları ile birlikte 5 iş günü içinde sigorta şirketine hasar ihbarında bulunulmalıdır.
- Eksper İncelemesi: Sigorta şirketi tarafından atanan eksper aracı inceler ve “Pert-Toptan Hasar Raporu” düzenler.
- Mutabakat ve Onay: Sigorta şirketi size bir rayiç bedel teklifi sunar. Teklifte anlaşıldığı takdirde taraflar arasında Mutabakat Muvafakatnamesi imzalanır.
- Trafikten Çekme veya Hurda Belgesi Alma:
- Ağır Hasarlı Araçlar: Trafikten çekme belgeli ruhsat çıkarılır. Araç onarıldıktan ve TÜVTÜRK muayenesinden geçtikten sonra tekrar trafiğe çıkabilir.
- Tam Hasarlı (Hurda) Araçlar: Hurda belgeli ruhsat çıkarılır. Bu araçlar bir daha kesinlikle trafiğe çıkarılamaz, sadece yedek parça olarak kullanılabilir.
- Ödemenin Alınması: Gerekli evraklar ve çekme/hurda belgesi sigorta şirketine teslim edildikten sonra en geç 15 ila 30 gün içinde tazminat ödemesi hesabınıza yatırılır.
Sigorta Şirketinin Teklif Ettiği Bedel Düşükse Ne Yapılmalı?
Sigorta şirketlerinin sunduğu rayiç bedel teklifleri bazen reel piyasa değerinin altında kalabilir. Bu durumda araç sahibinin hakları şunlardır:
- Teklife İtiraz Etme: Rayiç bedel teklifini hemen kabul etmek zorunda değilsiniz. Aynı donanım, kilometre ve durumdaki muadil araçların ilanlarını (sarı site veya galeri fiyatları) kanıt olarak sunarak yazılı itirazda bulunabilirsiniz.
- Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru: İtirazınız reddedilir veya makul bir seviyeye çekilmezse, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurarak bağımsız bir hakem atanmasını talep edebilirsiniz. Tahkim kararları hızlı ve bağlayıcıdır.
Pert Araçlarda Değer Kaybı Tazminatı Alınabilir mi?
Hayır. Araç pert olduğunda sigorta şirketi zaten aracın kazadan önceki toplam piyasa değerini (rayiç bedelini) ödediği için ayrıca bir “Araç Değer Kaybı Tazminatı” talep edilemez. Değer kaybı tazminatı, sadece tamir edilerek tekrar kullanılan araçlar için geçerlidir.
Ancak, kazada yaralanma veya iş göremezlik gibi durumlar varsa, karşı tarafın mali mesuliyet / trafik sigortasından maddi ve manevi tazminat veya destekten yoksun kalma tazminatı talep hakkı saklıdır.
