Maaşının zamanında ödenmemesi, çalışanların karşılaştığı en yaygın iş hukuku sorunlarından biridir. İşveren tarafından maaşın geç ödenmesi, ödenmemesi veya eksik yatırılması durumunda işçinin kanunen sahip olduğu çok önemli haklar bulunur. Bunların en başında ise haklı nedenle derhal fesih ve kıdem tazminatı hakkı gelir.
Peki, maaş kaç gün geç ödenirse fesih hakkı doğar? Maaşını alamayan işçi işe gitmeme hakkını nasıl kullanır? İşte İş Kanunu ve Yargıtay kararları ışığında bilmeniz gereken tüm detaylar.
Maaşın Geç Ödenmesi Haklı Fesih Sebebi midir?
Evet. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin II. fıkrasının (e) bendine göre; işverenin işçinin ücretini kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesaplamaması veya ödememesi, işçi açısından haklı nedenle derhal fesih sebebi sayılır.
İş sözleşmesini bu gerekçeyle fesheden işçi:
- Kıdem tazminatına hak kazanır.
- İhbar süresine uymak zorunda kalmaz (derhal ayrılabilir).
- İşverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalmaz.
Maaş Kaç Gün Geç Ödenirse Haklı Fesih Yapılabilir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesine göre, ücret ödeme gününden itibaren 20 gün geçmesine rağmen mücbir bir sebep olmaksızın maaşı ödenmeyen işçi;
- Çalışmaktan Kaçınma Hakkı: İş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (işe gitmeyebilir veya iş yerinde çalışmayabilir). Bu davranış grev sayılmaz ve işveren bu nedenle işçiyi işten çıkaramaz.
- Haklı Fesih Hakkı: 20 günlük sürenin dolması şartı, özellikle çalışmaktan kaçınma hakkı için belirlenmiş net bir süredir. Yargıtay kararlarına göre, maaş ödemesinin alışkanlık haline getirilerek sürekli geç ödenmesi veya 1 gün bile eksik/geç ödenmesi dahi duruma göre haklı fesih sebebi oluşturabilir.
Önemli Not: İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi veya ekonomik kriz gerekçesi, maaşı geç ödemek için kanunen geçerli bir “mücbir sebep” kabul edilmez.
Ücret Sözleşmede Belirtilen Günde Ödenmezse Ne Olur?
İş Kanunu’na göre ücret en geç ayda bir ödenir. Ancak iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde ödeme günü net bir şekilde (örneğin “Her ayın 1’i ile 5’i arasında”) belirlenmişse, işveren bu tarihlere uymak zorundadır.
- Sözleşmede yazan son ödeme günü geçtikten sonra işveren mütemerrit (borcunu eda etmede geciken) duruma düşer.
- İşçi, ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında mevduat faizi talep etme hakkına sahip olur.
Maaşı Geç Ödenen İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Evet, alabilir. Ücreti zamanında ve tam olarak ödenmeyen işçi, İş Kanunu m. 24/2-e uyarınca sözleşmesini haklı nedenle feshettiğinde, en az 1 yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
Ancak unutulmamalıdır ki:
- İhbar tazminatı: Haklı feshi yapan taraf işçi olduğu için kendisi ihbar tazminatı alamaz (ancak işverene ihbar süresi tanımadan derhal çıkış yapabilir).
Maaş Ödenmediğinde İhtarname Çekmek Zorunlu mu?
Kanunen haklı fesih yapmak için sözlü beyan veya istifa dilekçesi verilmesi mümkün görünse de, ispat kolaylığı açısından ihtarname çekmek hayati önem taşır.
İşçinin yapması gereken doğru hukuki adımlar:
- Noter kanalıyla işverene ihtarname gönderilmelidir.
- İhtarنامede; ödenmeyen/geç ödenen maaşlar açıkça belirtilmeli, ödenmesi için süre verilmeli ve ödenmediği takdirde sözleşmenin İş Kanunu m. 24/2-e gereğince haklı nedenle feshedildiği bildirilmelidir.
- Fesih gerekçesi olarak “istifa ediyorum” ifadesi yerine “ücretimin ödenmemesi nedeniyle haklı nedenle feshediyorum” ifadesi kullanılmalıdır.
Maaşı Geç Ödenen İşçinin Yasal Hakları ve Başvuru Yolları
Maaşı ödenmeyen veya sürekli geciktirilen bir çalışan sırasıyla şu hukuki yollara başvurabilir:
- Çalışmaktan Kaçınma Hakkını Kullanmak: 20 günlük gecikme sonrası işe gitmeyerek üretimi durdurmak.
- Noterden İhtarname Çekmek ve Fesih Yapmak: Sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatı ve birikmiş alacakları talep etmek.
- Zorunlu Arabuluculuk Başvurusu: İş hukukunda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa dava yolu açılır.
- İş Mahkemesinde Dava Açmak: Kıdem tazminatı, ödenmeyen maaşlar, fazla mesai ve diğer işçilik alacakları için Dava Açma Hakkı.
- İcra Takibi Başlatmak: Ödenmeyen net maaş alacakları için işveren aleyhine ilamsız icra takibi başlatılabilir.
